« بررسي وضعيت سلامتي ( قلبي و عروقي ) فرهنگيان شهر اصفهان »

   پژوهشگر: احمد رضا موحدي

   ناظر: دکتر مهدي نمازي زاده

مقدمه

فرهنگيان از جمله اقشاري هستند که وظيفه  سنگين  تعليم و تربيت دانش آموزان را برعهده دارند . لذا توجه به نيازهاي آنها  يک  ضرورت اجتناب ناپذير است و منجر به  توسعه پايدار جامعه مي گردد. سلامتي و رفاه فرهنگيان  باعث  افزايش عملکرد آنان در اجراء نقشي که برعهده دارند مي شود. در حال حاضر کمتر کسي است که  وظيفه اي در جامعه بر عهده داشته باشد و دوران  دانش آموزي را  تجربه  نکرده  باشد. بنا براين  لازم است  مسئولين  جامعه رويکردهاي عملي تري  در جهت  بر طرف نمودن  نيازهاي  فرهنگيان در پيش گيرند. همان گونه که در بسياري از کشورهاي پيشرفته دنيا اينگونه عمل مي کنند. توجه به وضعيت سلامتي آنان بخشي از اين رويکردها است. سلامتي  رفاه کامل جسمي, رواني و اجتماعي است ( شجاعي, 1375 ) سلامتي ,جسماني شامل بهينه بودن عملکرد هر ياخته يااندام بدن و هماهنگ بودن آن با ساير ياخته‏ها و اندامها است. سالم بودن همه د ستگاههاي  بدن مهم است با اينحال سيستم قلبي عروقي از جمله دستگاههايي است که سالم بودن آن ضامن ادامه زندگي است.شغل معلمي از جمله شغلهايي است که امکان تحرک بدني را از فرهنگيان تا حدودي زيادي سلب نموده است .

مقادير عوامل مستعد کننده يا خطر ساز بيماري هاي قلب و عروق شايد اولين گام در جهت تعديل آنها و متعاقب آن پيشگيري از ظهور بيماريهاي قلب و عروق باشد.

اهداف پژوهش

1- تعيين وضعيت فرهنگيان شهر اصفهان به لحاظ عوامل مستعد کننده بيماريهاي قلبي عروقي .

2- تعيين درصد آزمودني‏هايي که به لحاظ عوامل مستعد کننده بيماريهاي قلبي عروقي در وضعيت خطرناک قرار دارند.

3- تعيين سهم هر کدام از عوامل مستعد کننده بيماريهاي قلبي عروقي در ايجاد وضعيت خطرناک براي سيستم قلب و عروق .

4- تعيين رابطه بين عوامل شخصي فرهنگيان از قبيل جنسيت, رشته تحصيلي, مدرک تحصيلي, مقطع تدريس و 000با مقاديرعوامل خطر ساز قلبي و عروقي.

5- تعيين وضعيت سلامتي عمومي رواني در فرهنگيان شهر اصفهان.

6- تعيين تفاوت بين فرهنگيان مرد و زن شهر اصفهان به لحاظ عوامل خطر ساز سيستم قلبي عروقي و سلامتي عمومي رواني.

سئوالها و فرضيه‏هاي پژوهش

1- فرهنگيان شهر اصفهان به لحاظ عوامل مستعد کننده بيماريهاي قلبي عروقي در چه وضعيتي قرار دارند؟

2- سهم هر يک از عوامل مستعد کننده بيماريهاي قلبي عروقي در نمره خطر فرهنگيان شهراصفهان چقدر است؟

3- بين فرهنگيان  شهر اصفهان به لحاظ عوامل مستعد کننده بيماريهاي قلبي عروقي و سلامتي عمومي با توجه به مدرک تحصيلي , رشته تحصيلي , دوره اشتغال , پست اداري و آموزشي و جنسيت تفاوت معني دار آماري وجود ندارد.

4- بين نمره عوامل مستعد کننده بيماريهاي قلبي عروقي و نمره خطر سلامتي عمومي ارتباط
معني دار آماري وجود ندارد.

متغيرهاي پژوهش

شامل : جنسيت, گروه سني, وراثت, وزن, استعمال دخانيات, تمرينات بدني, مقدار چربي در غذا , فشار خون و وضعيت سلامتي عمومي مي‏باشد.

جامعه و نمونه آماري و روش نمونه گيري

کليه فرهنگيان رسمي شاغل در پنج ناحيه آموزش و پرورش شهر اصفهان که تعداد آنها براي فرهنگيان مرد حدود 8500  نفر و براي فرهنگيان زن 12500 نفر گزارش شده است.

تعداد 240 نفر از فرهنگيان شهر اصفهان ( 120 نفر فرهنگي مرد و 120 نفر فرهنگي زن ) به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. تعيين حجم نمونه و مدارسي (خوشه‏هايي) که آزمودني‏ها از آنجا انتخاب شدند از طريق روش نمونه گيري خوشه اي يک مرحله اي صورت گرفت. و تعداد خوشه‏هاي نمونه بر طبق فرمول نمونه گيري خوشه اي يک مرحله اي بصورت 17 خوشه مربوط به فرهنگيان مرد و9 خوشه مربوط به فرهنگيان زن برآورده شد. يادآوري مي شود تعداد کل خوشه‏ها 650 خوشه براي فرهنگيان مرد و 650 خوشه براي فرهنگيان زن گزارش شده بود که خوشه‏هاي نمونه از بين خوشه‏هاي فوق بصورت تصادفي انتخاب شدند.

ابزار جمع آوري اطلاعات و روش تجزيه و تحليل داده‏ها

1- پرسشنامهRISKO: اين پرسشنامه بوسيله انجمن قلب دانشگاه ميشيگان امريکا توسعه يافته است و براي اندازه گيري ميزان استعداد فرد نسبت به ابتلاء به بيماري قلبي عروقي کاربرد دارد.
 2- پرسشنامه GHQ₂₈ : اين پرسشنامه يك پرسشنامه سلامتي عمومي مبتني بر روش خود گزارش‏دهي است که در مجموعه‏هاي باليني براي هدف و رديابي کساني که داراي يک اختلال رواني هستند مورد استفاده قرار مي گيرد. روشهاي آماري براي توصيف و تجزيه و تحليل اطلاعات عبارت بودند از: آماري توصيفي, آزمون  T ,  ANOVA, ضريب همبستگي پيرسون و رگرسيون چندگانه سطح احتمال نيز 5% در نظر گرفته شد. کليه عمليات آماري از طريق نرم افزار   SPSS اجرا شد. 

  روش پژوهش

روش تحقيق تو صيفي مي باشد.

برخي از يافته‏هاي پژوهش

·        نمره عوامل مستعد کننده بيماري‏هاي قلبي عروقي(RISKO) براي آزمودني‏هاي مرد 85/19 و براي آزمودني‏هاي زن 88/15 گزارش ميشود و تفاوت معني دار است. در واقع آزمونيهاي زن در وضعيت مطلوب تري قرار دارند.

·        مدرک تحصيلي آزمودني‏ها تأثير قابل ملاحظه اي بر نمره RISKO  ندارد و تفاوت معني دار نيست.       

·        تفاوت معني دار آماري بين آزمودني‏هاي اداري و آموزشي به لحاظ RISKO  ملاحظه نشد اماآزمودني‏هاي آموزشي وضعيت بهتري داشتند.                                                                                      

·        آزمودني‏ها با رشته‏هاي مختلف تحصيلي درکل نمرات RISKO  تقريباً يکساني داشتند و تفاوت معني دار نبود با اين حال آزمودني‏هاي رشته آموزش ابتدايي وضعيت مطلوبتري داشتند در ضمن مردان تفاوت معني دار بود.                                                                         

·        بين آزمودني‏ها شاغل در دوره ابتدايي,راهنمايي و متوسطه به لحاظ نمره RISKO تفاوت
معني دار گزارش مي شود که آزمودني‏هاي شاغل در دوره ابتدايي وضعيت بسيار بهتري نسبت به آزمودني‏هاي ساير دوره‏ها داشتند.

·        نمره خطر سلامتي عمومي براي آزمودني‏هاي مرد 75/19 و براي آزمودني‏هاي زن91/20 گزارش شده که تفاوت معني دار نيست .

·        تفاوت بين آزمودني‏ها با توجه به مدرک تحصيلي,اداري و آموزشي بودن, رشته تحصيلي, دوره اشتغال, به لحاظ نمره خطر سلامتي عمومي معني دار نيست اما آزمودني‏هاي  با مدرک تحصيلي فوق ليسانس,آزمودني‏هاي‏اداري,آزمودني‏هاي‏با رشته تحصيلي گروه‏علوم انساني‏و آزمودني‏هاي دوره‏ي ابتدايي وضعيت مطلوب تري نسبت به سايرگروههاي آزمودني مربوطه داشتند.

برخي از پيشنهادها

·        تشکيل باشگاه فرهنگيان در اصفهان به منظور شرکت مستمر فرهنگيا ن در برنامه‏هاي  مرتبط با سلامتي.

·        اختصاص برخي ازسالن هاي ورزشي نواحي در ساعتهاي خاص براي ورزش فرهنگيان زيرنظر مربيان متخصص  .

·        در نظر گرفتن چند ساعت در هفته به صورت حق التدريس براي حضور فرهنگيان در سالنهاي ورزشي براي انجام ورزش.

·        تدوين وچاپ فصلنامه سلامتي جهت ارائه آخرين يافته‏هاي علمي براي سلامتي جسماني ورواني توسط مرکز تحقيقات معلمان اصفهان.

·        در نظر گرفتن يک نمره حداقل براي سلامتي جسماني فرهنگيان به عنوان يک پيش نياز ارتقاء گروه.

·        تشويق معنوي ومادي فرهنگيان که در برنامه‏هاي ارتقاء سلامتي شرکت فعالانه دارد.