« بررسي عملکرد مشاورين در هنرستانهاي فني و حرفهاي و کاردانش شهر اصفهان از ديدگاه هنر جويان ، هنر آموزان و کادر اداري در سال تحصيلي 80 ـ79 »
پژوهشگر: رضا طهما سبي بروجني
ناظر: دکتر مريم فاتحي زاده
مقدمه
راهنمايي و مشاوره در نظام جديد آموزشي جايگاه ويژهاي دارد و از اينرو لزوم بررسي فعاليتهايي که در اين قلمرو قرار مي گيرند، روشن است . وجود مشاوران کار آمد و توانا در اين زمينه مي تواند حرکت نظام نوين آموزش متوسطه را در مسيرهاي مناسب هدايت کند.
اجراي برنامههاي راهنمايي و مشاوره به طور مناسب ، موجب مي شود که توزيع دانش آموزان به رشتههاي مختلف تحصيلي در دبيرستانها و دانشگاهها ، براساس ويژگيهاي فردي و نيازهاي شغلي جامعه ، به طور صحيح انجام گيرد. اين امر از به هدر رفتن سرمايههاي ملي کشور ، اتلاف فرصتها و در نهايت از تورم يا کمبود نيروي انساني تربيت شده در برخي از رشتههاي تحصيلي و ايجاد مشکلات شغلي پيشگيري مي کند.
همچنين راهنمايي و مشاوره موجب بازدهي و کارآمدي بيشتر نظام آموزشي ، افزايش و پيشرفت تحصيلي ، کاهش افت تحصيلي ، تقليل مشکلات رفتاري دانش آموزان ، ايجادجو سالم و صميمي بين دانش آموزان و کارمندان مدرسه ، افزايش رضايت خاطر دانش آموزان از مدرسه و معلمان ، ارتقاي اعتماد به نفس دانش آموزان ، آشنايي والدين با روشهاي تربيتي و برقراري ارتباط نزديک با فرزندان، تهيه و اجراي فعاليتهاي فوق برنامه بر اساس استعدادها و رغبتهاي دانش آموزان، برگزاري کلاسهاي آموزش ضمن خدمت ضروري براي معلمان و آگاهي شاگردان از رابطه بين رشتههاي تحصيلي با مشاغل متعدد مي شود.
از اين رو مي توان ادعا کرد که خدمات و فعاليتهاي راهنمايي و مشاوره ، وسيله اي تسهيل کننده براي رسيدن به هدفهاي آموزش و پرورش قلمداد مي شود( پاشا شريفي ، 1373)
اهداف پژوهش
هدف کلي پژوهش : بررسي عملکرد مشاورين در هنرستانهاي فني و حرفه اي و کاردانش شهر اصفهان از ديدگاه هنرجويان، هنرآموزان و کادر اداري مي باشد.
سئوال هاي پژوهش
1- عملکرد مشاورين (شغلي، تحصيلي، سازشي) از نظر کادر اداري هنرستانهاي فني و حرفه اي و کاردانش شهر اصفهان چگونه است؟
2- عملکرد مشاورين(شغلي ، تحصيلي ، سازشي) ازنظر هنرجويان هنرستانهاي فني و حرفه اي و کاردانش شهر اصفهان چگونه است؟
3- عملکرد مشاورين (شغلي ، تحصيلي ، سازشي) از نظر هنرآموزان هنرستانهاي فني و حرفه اي و کاردانش شهر اصفهان چگونه است؟
4- آيا بين ديدگاههاي هنرجويان ، هنر آموزان و کادر اداري در ارتباط با عملکرد مشاورين تفاوت وجود دارد؟
5- آيا بين ديدگاههاي هنرجويان ، هنر آموزان و کادر اداري در ارتباط با عملکرد مشاورين با توجه به متغير جنسيت تفاوت وجود دارد؟
متغيرهاي پژوهش
مشاوره شغلي، تحصيلي، سازشي، ديدگاه کادر اداري، هنرجويان، هنرآموزان.
جامعه آماري، نمونه و روش نمونه گيري
جامعه آماري مشتمل بر 110 نفر از کادر اداري 900 نفر از هنر آموزان و 22830 نفر از هنرجويان بود. نمونه آماري از طريق روش نمونه گيري طبقه اي متناسب با حجم و نيز سرشماري و با در نظر گرفتن متغير جنسيت انجام گرفت و تعداد 110 نفر کادر اداري ، 150 نفر از هنرجويان و 120 نفر از هنرآموزان انتخاب گرديدند.
ابزار اندازه گيري و روش تجزيه و تحليل دادهها
براي جمع آوري اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته استفاده گرديد که تعداد آن براي سه گروه, کادر اداري ، هنرجويان و هنرآموزان بترتيب شامل 66 ، 55 ، 53 سئوال بسته پاسخ و براساس مقياس پنج درجه اي ليکرت از درجات خيلي کم تا خيلي زياد تنظيم شده بود و هر پرسشنامه سه حيطهي شغلي ، تحصيلي و سازشي از عملکرد مشاورين را تحت پوشش قرار مي داد. به منظور تجزيه و تحليل دادهها از روشهاي آماري در دو سطح توصيفي و استنباطي از قبيل : فراواني، ميانگين ، انحراف از ميانگين ، آزمون کالمو گروف اسميرنف ، آزمون Levene تحليل واريانس يكراهه و دوراهه و نيز آزمون L.S.D استتفاده گرديد.
روش پژوهش
در اين پژوهش از روش توصيفي- پيمايشي استفاده شده است
بخشي از يافتهها
·
از نظر کادر
اداري ، مشاورين از عملکرد بيشتر از سطح متوسط و نسبتاً
خوبي برخوردار بوده اند (45/3ـ04/3)
، به طوري که به اعتقاد کادر اداري هنرستانها ، مشاورين در زمينههاي تحصيلي، سازشي
و شغلي از عملکرد خوبي برخورداربوده اند ولي از ديدگاه هنرجويان ، مشاورين از
عملکرد و موفقيت شغلي کمتر از سطح متوسطه برخوردار بوده اند و ميانگين عملکرد آنها
بين
( 65/2ـ3/2
) بوده که نشان دهنده عملکرد ضعيف آنها مي باشد.
· به نظر هنر جويان هنرستانهاي فني و حرفه اي و کاردانش نيز، مشاورين نتوانستهاند در انجام وظايف سازشي، تحصيلي و شغلي خويش موفق باشند. ديدگاه هنرآموزان همانند ديدگاه کادر اداري بوده و به اعتقاد آنها مشاورين از عملکرد بالاتر از متوسط برخوردار بوده اند و عملکرد سازشي و تحصيلي آنها را بهتر از عملکرد شغلي شان ارزيابي نموده اند.
· بين ديدگاههاي سه گروه هنرجويان ، هنرآموزان و کادر اداري در ارتباط با عملکرد مشاورين تفاوت معني دار وجود دارد و هنرجويان نسبت به دو گروه ديگر يعني هنرآموزان و کادر اداري عملکرد مشاورين را در سطح پائين تري ارزيابي نموده اند.
·
بين ديدگاههاي
هنرجويان ، هنرآموزان و کادر اداري در ارتباط با عملکرد مشاورين ، با توجه به متغير
جنسيت تفاوت معني دار مشاهده
گرديد و در گروه کادر اداري و هنرآموزان، زنان عملکرد مشاورين را بيشتر از مردان
موفق دانسته اند ولي در گروه هنرجويان اين تفاوت
معني دار نبوده و دانش آموزان
دختر و پسر به ترتيب
با ميانگين 422/2 و 545/2 موفقيت مشاورين را ارزيابي نموده اند.
بخشي از پيشنهادها
· بدليل مشخص نبودن شرح وظايف مشاوران در هنرستانها توصيه مي گردد که مراکز هسته مشاوره آموزش و پرورش به تدوين و تنظيم شرح وظايف مشاوران مبادرت ورزند ، تا در درجه اول مشاوران و سپس افرادي که بنحوي از خدمات مشاورهاي بهرهمند مي شوند، از حدود انتظارات يک مشاور اطلاع و آگاهي داشته باشند.
· باتوجه به تخصصي بودن وظايف مشاوران در هنرستانها بخصوص در زمينه مشاوره شغلي و تحصيلي بنظر ميرسد که بهتر است ، مشاوراني که ابلاغ خود را جهت اشتغال به کار در يک هنرستان اخذ مي کنند بمدت چند سال پي در پي در همان هنرستان باقي بمانند تا بتوانند بعنوان يک منبع مهم تحصيلي ، شغلي راهنماي دانش آموزان و دبيران باشد.
· لازم است که مديران هنرستانها در ابتداي سال تحصيلي نسبت به معرفي مشاور و شرح وظايف آنها به دانش آموزان و دبيران و کادر اداري،بطور شفاف بپردازند و مشاورين را بعنوان يک بازوي قوي در جهت بهبود سازمان خود در نظر بگيرند و در بسياري از مسائل و مشکلات مدرسه، نظر وي را در ارتباط با آن مسائل خواسته و در صورت امکان اجرا نمايند. زيرا عدم اعتقاد مديران و کادر اداري به حضور مشاور در مدرسه مي تواند بر عملکرد آنها تأثيرات بسزايي داشته باشد، لذا ضروري است که هستههاي مشاوره آموزش و پرورش با برگزاري جلسات متعدد بطور خصوصي براي مديران و يا جلسات مشترک مديران و مشاوران،ارتباط آنها را منسجم تر سازند و آنها را نسبت به وظايف متقابل يکديگر و همکاري با يکد يگر واقف نمايند.
· جهت آشنايي بيشتر مشاوران با فنون مشاوره و راهنمايي انجام مشاورههاي فردي و گروهي، نظريههاي مشاوره و روان درماني و آشنايي با آخرين يافتههاي علمي و کاربردي به تشکيل و برگزاري کلاسهاي ضمن خدمت با استفاده از اساتيد مجرب اقدام شود.
· جهت ارتقاء سطح دانش و آگاهي مشاوران، مجلات ، نشريات ، کتابها، فيلمهاي آموزشي درباره معرفي مشاغل، رشتههاي تحصيلي و... تهيه و به مدارس ارسال گردد.