« بررسي راهكارهاي عملي براي علاقهمند ساختن دانش آموزان و معلمان به مطالعه و تحقيق از ديدگاه آنان در شهرستان نجف آباد »
پژوهشگر : سيد عزيز عظيمي
ناظر : محمد رضا خليلي
مقدمه
با نگاهي اجمالي به پيشرفت كشورهاي توسعه يافته در مي يابيم كه تحولات عظيم فرهنگي ، اقتصادي و صنعتي آنان مرهون توجه خانواده و نظام آموزشي به مطالعه و پرورش ، رشد قابل توجه تيراژكتب و نشريات ،توسعه و تجهيز كتابخانهها ، ايجاد فرهنگ مطالعه و تحقيق و اختصاص دادن بودجه كافي به امر پژوهش در كشورها مي باشد . اما در كشور ما هنوز به مطالعه و پژوهش به عنوان يك نياز مطرح دائمي نگاه نمي شود .
مطالعه ابزار اصلي افزايش سطح آگاهي تك تك آحاد جامعه است ولي در كشورها ، موانع عديده اي بر سر رشد و نهادينه شدن فرهنگ مطالعه وجود دارد كه در بلند مدت نتايج تأسف باري به همراه خواهد داشت . آمار نشان مي دهد كه ميانگين تيراژ كتاب در ايران حدود 3000 جلد است . در برخي از استان ها تعداد كتب موجود در كتابخانهها ي عمومي 1 كتاب براي 10 نفر است و هر ايراني در شبانه روز 10 ثانيه مطالعه مي كند و سهم هر فرد يك كتاب در سال مي باشد .
هدف كلي
راهكارهاي عملي جهت علاقه مند ساختن دانش آموزان و معلمان به مطالعه و تحقيق .
سئوالهاي پژوهش
1- راهكارهاي عملي جهت علاقه مند ساختن دانش آموزان سه دوره تحصيلي به مطالعه از ديدگاه آنان كدام است ؟
راهكارهاي عملي جهت علاقهمند ساختن دانش آموزان سه دوره تحصيلي به تحقيق از ديدگاه آنان كدام است ؟3 ـ راهكارهاي عملي جهت علاقه مند ساختن معلمان سه دوره تحصيلي به مطالعه از ديدگاه آنان كدام است ؟
4- راهكارهاي عملي جهت علاقه مند ساختن معلمان سه دوره تحصيلي به تحقيق از ديدگاه آنان كدام است ؟
متغيرهاي پژوهش
برخي از متغيرهاي پژوهش عبارتند از : دورههاي تحصيلي ( ابتدائي , راهنمائي و متوسطه ) , علاقمند سازي دانش آموزان و معلمان به تحقيق و مطالعه .
جامعه ، نمونه آماري و روش نمونه گيري
جامعه آماري اين پژوهش دانش آموزان
دختر و پسر سه دوره تحصيلي ( 17723 نفر ) و معلمان و دبيران مرد و زن هر سه دوره (
1168 نفر ) مي باشد. روش نمونه گيري خوشهاي و هدفمند
مي باشد كه تعداد نمونه 120 دانش آموز و 40 معلم علاقه مند به مطالعه و تحقيق را
شامل مي شود.
ابزار جمع آوري اطلاعات و روش تجزيه و تحليل دادهها
وسيله جمع آوري اطلاعات در اين تحقيق روش مصاحبه مي باشد كه فرم مصاحبه شامل 20 سئوال باز پاسخ و 12 سئوال بسته پاسخ با طيف ليكرت بوده است .
جهت تجزيه و تحليل اطلاعات جمع آوري شده از روش آماري توصيفي و استنباطي استفاده شده كه دادهها به صورت جدول توزيع فراواني، درصد ، ميانگين و خي دو خلاصه و بيان شده اند.
روش پژوهش
روشي كه در اين پژوهش از آن بهره
گرفته شده است روش تحقيق توصيفي از نوع پيمايشي
مي باشد .
بخشي از يافته هاي پژوهش
· دانش آموزان دوره ابتدايي اين راهكارها را جهت علاقه مندي آنها به مطالعه ذكر نموده اند : ايجاد كتابخانه شخصي 85 درصد ، افزايش تعداد كتابخانه ها و تعداد كتب آنها 90 درصد ، تهيه كتب متناسب با سن و جنس براي دانش آموزان 75 درصد ، اختصاص ساعتي به مطالعه آزاد در كلاس درسي 85 درصد ضمن اينكه مادر ، پدر ، معلم ،كتابخانه مدرسه بيشترين نقش را در علاقه مندي دانش آموزان دوره ابتدايي به مطالعه دانسته اند .
· دانش آموزان دوره راهنمايي اين راهكارها را جهت علاقه مندي آنها به مطالعه ذكر نموده اند :
انجام مسابقات كتابخواني ، تهيه كتب متناسب با سن و جنس دانش آموزان ، توجه به زيبايي جلد ، صفحات و تصاوير كتب 80 درصد ، پاكسازي كتابخانه از كتب بي استفاده و فرسوده 75 درصد ، در ضمن عواملي همچون نقش مادر ، پدر ، معلمان ، انجام مسابقات كتابخواني در حد خيلي زياد در علاقه مندي دانش آموزان دوره راهنمايي مؤثر بوده است .
· دانش آموزان دوره متوسطه اين راهكارها را جهت علاقه مندي آنها به مطالعه ذكر نموده اند :
85 درصد دانش آموزان دوره متوسطه معرفي كتب جديد و جالب توسط دبيران ، ارزانتر شدن قيمت كتب و مجلات را در علاقهمندي دانش آموزان دوره متوسطه به مطالعه مؤثر دانسته اند. گسترش فضاي كتابخانه ، داير بودن كتابخانه در تمام طول سال ، ايجاد نمايشگاه كتاب در مدرسه و خواندن بخشي از كتب غير درسي در كلاس توسط دبيران را به ميزان 75 درصد مفيد دانستهاند . ضمن اينكه مادر و كتب غير درسي در علاقهمندي آنها نقش خيلي زيادي ايفا كردهاند.
· بيش از 70 درصد معلمان نيز عواملي چون كاهش مشكلات اقتصادي ، افزايش كتابخانه ها و تعداد كتب آنها ، افزايش كتب جيبي و همراه ، انجام مسابقات كتابخواني و ضمن خدمت را به عنوان راهكار در علاقه مندي معلمان به مطالعه و تحقيق بر شمرده اند .
بخشي از پيشنهادها
الف ـ پيشنهاد هاي عملي جهت علاقه مند نمودن دانش آموزان به مطالعه و تحقيق
· مدارس : برگزاري مسابقات كتابخواني در مدرسه و تهيه كتب مناسب و جديد براي كتابخانههاي مدارس توسط مديران . اختصاص بخشي از نمره انشا به كتابخواني ، اختصاص ساعتي به عنوان زنگ مطالعه در كلاس ، الگو بودن معلم در زمينه مطالعه ، آوردن كتب غير درسي و خواندن از آن در كلاس و معرفي كتب مناسب و جديد به دانش آموزان توسط معلمان .
·
ايجاد نمايشگاه
كتاب در مدرسه توسط مربيان پرورشي ، جذابيت كتابخانه در ساعات و ايام مختلف سال ،
عدم سختگيري در عضويت و امانت دهي كتاب ، وجود كتاب متناسب با سن و جنس دانش
آموزان ، پاكسازي كتابخانه از كتب فرسوده و بي استفاده ، مسئوليت دهي به
دانش آموزان در اداره كتابخانه و نصب ليست كتب جديد در معرض ديد بچهها توسط
مسئولين كتابخانهها .
· كتابخانه ها و نمايشگاههاي كتاب : ارائه كتب با ظاهر زيبا ، تخفيف ويژه جهت خريد كتاب به دانش آموزان ، ايجاد نمايشگاههاي دائمي در شهرها و مناطق مختلف ، تنوع در مجلات و كتب، انجام مسابقات فرهنگي و هنري توسط مسئولين نمايشگاهها ، افزايش تعداد كتابخانه ها ، كتب آنها و ساعات كاري و سهولت در عضويت افراد توسط مسئولين كتابخانهها .
· صدا و سيما : بيان زندگي افراد اهل مطالعه و تحقيق ، معرفي و مصاحبه با افراد اهل مطالعه و تحقيق ،آموزش روشهاي مطالعه و تحقيق، معرفي كتب و مجلات مناسب در برنامه ها و ساخت فيلم از زندگي افراد اهل كتابخانه ها و نمايشگاههاي كتاب توسط برنامه سازان صدا و سيما.
· خانواده : تهيه كتب متناسب با سن و جنس بچه ها ، بردن بچه ها به كتابخانه ها و نمايشگاههاي كتاب، ايجاد كتابخانه شخصي در خانه ، ايجاد مكاني آرام جهت مطالعه و تحقيق بچه ها .
· دوستان : اهدا ، معرفي و امانت دهي كتابهاي خوب به دوستان و همراه بردن دانش آموزان به كتابخانه توسط گروه دوستان .
· برنامه ريزان و مؤلفان كتاب : افزايش كتب و مجلات و ارزانتر شدن آنها و توجه به زيبايي تصاوير ، جلد و صفحات ، وجود كتابي با عنوان آموزش روشهاي مطالعه و تحقيق در بين دروس مدرسه .
ب - پيشنهاد هاي عملي جهت علاقه مند كردن معلمان به مطالعه و تحقيق
· مراكز تربيت معلم : ايجاد كتابخانههاي غني ، آموزش روشهاي مطالعه و تحقيق ، استفاده از اساتيد اهل مطالعه و تحقيق .
· كتابخانه ها : افزايش تعداد كتابخانه ها و تعداد كتب ، تجهيز و ايجاد سالن مطالعه .