2
به نام خدا
«چكيده»
1- عنوان: بررسي ميزان فراواني و انواع اختلالات گفتاري در دانشآموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان
2- مقدمه
زبان و گفتار ابزارهايي هستند كه براي ايجاد ارتباط مورد استفاده قرار ميگيرند. هر ارتباطي مستلزم عمل است؛ يكي به صورت رمز گرداني (يعني ارسال پيام به طريق قابل فهم) و ديگري به صورت رمز برگرداني (يعني دريافت و فهم پيام). گفتار (يا رفتار مربوط به تشكيل و توالي آواهاي زبان شفاهي) مهمترين سيستم علامتي است كه از آن براي ايجاد ارتباط بين انسانها استفاده ميشود (هالاهان و كافمن، ترجمه جواديان، 1372). اختلالهاي ارتباطي شامل دو دسته نارسائي گفتاري و نارسائي زباني ميباشد.
هالاهان و كافمن در تعريف اختلالهاي گفتاري[1] ميگويند؛ "نواقصي هستند كه هنگام توليد و كاربرد زبان شفاهي بوجود ميآيند و شامل ناتوانيهايي است كه فرد در ايجاد صوت، توليد اصوات گفتاري (توليد و تلفظ شمرده) و اشكال در ارائه گفتار به سرعت طبيعي (رواني و سلاست گفتاري) با آن مواجه است (ترجمه جواديان، 1372، ص 325). تقسيمبندي انجمن گفتار ، زبان و شنوايي آمريكا (A.S.L.H.A[2] ) از انواع اختلالهاي گفتاري به صورت زير ميباشد:
1) اختلال صدا: عبارت از فقدان صدا يا بهنجاري كيفيت، امواج، طنين، بلندي و طول آن و يا تركيبي از آنهاست.
2) اختلال توليد (تلفظي): عبارت از توليد نابهنجار اصوات گفتار است.
3) اختلال رواني: عبارت از نابهنجاري جريان بيان شفاهي است و بر اساس ميزان و آهنگ نامتناسبي كه مي تواند با كوششهاي آشكار فرد همراه باشد، مشخص شود.
1. تعيين ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانش آموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان .
2. تعيين ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانش آموزان دوره راهنمايي به تفكيك پايه تحصيلي.
3. تعيين ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانش آموزان دوره راهنمايي به تفكيك جنسيت.
4. تعيين ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانش آموزان دوره راهنمايي به تفكيك نواحي پنجگانه آموزش و پرورش شهر اصفهان.
1. ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانش آموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان چيست؟
2. ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانش آموزان دوره راهنمايي به تفكيك پايه تحصيلي چيست؟
3. ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانش آموزان دوره راهنمايي به تفكيك جنسيت چيست؟
4. ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانش آموزان دوره راهنمايي به تفكيك نواحي پنجگانه آموزش و پرورش شهر اصفهان چيست؟
5- متغير پژوهش:
اختلال گفتاري: نواقصي هستند كه هنگام توليد و كاربرد زبان شفاهي بوجود ميآيند و شامل ناتوانيهايي است كه فرد در ايجاد صوت، توليد اصوات گفتاري (توليد و تلفظ شمرده) و اشكال در ارائه گفتار به گونه اي طبيعي ( رواني و سلاست گفتار ) با آن مواجه است ( هالاهان و كافمن ، ترجمه جواديان ، 1372 ، ص 325 ) .
جامعه آماري: كليه دانشآموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان كه تعداد آنها 103925 نفر ميباشد.
نمونه آماري: شامل؛ 1039 نفر از دانشآموزان 5 ناحيه آموزش و پرورش شهر اصفهان ميباشد.
روش نمونهگيري: طبقهاي متناسب با حجم جامعه آماري.
ابزار جمعآوري اطلاعات: در اين پژوهش جهت ارزيابي دانشآموزان از يك متن 250 كلمهاي محقق ساخته استفاده شد و جهت تعيين نوع اختلالات گفتاري در دانشآموزان مبتلا از سه ابزار ارزيابي صدا، توليد و رواني استفاده شد.
روشهاي تجزيه و تحليل دادهها: جهت تجزيه و تحليل دادههاي به دست آمده از شاخصهاي آماري فراواني و درصد و روش آماري كاياسكور استفاده شد.
8- روش پژوهش: توصيفي
جدول شماره (1) ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانشآموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان
|
اختلال توليد (تلفظ) |
اختلال صوت (صدا) |
اختلال رواني (لكنت) |
اختلالات گفتاري |
||||
|
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
|
94 |
05/9 |
51 |
91/4 |
27 |
59/2 |
172 |
55/16 |
همانطور كه نتايج جدول شماره (1) نشان ميدهد، ميزان اختلالات گفتاري دانشآموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان 55/16 درصد ميباشد و بيشترين نوع اختلالات گفتاري شامل اختلال توليد (تلفظ) با 05/9 درصد و پس از آن اختلال صوت (صدا) با 91/4 درصد ميباشد. كمترين نوع اختلال گفتاري در بين دانشآموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان اختلال رواني (لكنت) با 59/2 درصد ميباشد.
جدول شماره (2) ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانشآموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان به تفكيك پايه تحصيلي
|
پايه تحصيلي |
اختلال گفتاري |
اختلال توليد (تلفظ) |
اختلال صوت (صدا) |
اختلال رواني (لكنت) |
||||
|
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
|
|
اول راهنمايي |
58 |
58/5 |
30 |
88/2 |
20 |
92/1 |
10 |
96/0 |
|
دوم راهنمايي |
62 |
96/5 |
35 |
36/3 |
19 |
82/1 |
8 |
76/0 |
|
سوم راهنمايي |
52 |
5 |
29 |
79/2 |
12 |
15/1 |
9 |
86/0 |
طبق نتايج جدول شماره (2) بيشترين فراواني اختلالات گفتاري با 96/5 درصد در دانشآموزان پايه دوم راهنمايي و بعد از آن با 58/5 درصد در دانشآموزان پايه اول و در آخر در دانشآموزان پايه سوم راهنمايي با 5 درصد مشاهده ميشود. بيشترين نوع اختلالات گفتاري، اختلال توليد ميباشد كه در هر سه پايه بيشترين فراواني را دارد و كمترين نوع اختلالات گفتاري، اختلال رواني يا سلاست (لكنت) ميباشد كه در هر سه پايه كمترين فراواني را دارد.
جدول شماره (4) ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانشآموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان به تفكيك جنسيت
|
جنسيت |
اختلال گفتاري |
اختلال توليد (تلفظ) |
اختلال صوت (صدا) |
اختلال رواني (لكنت) |
||||
|
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
|
پسر |
98 |
43/9 |
57 |
48/5 |
24 |
31/2 |
19 |
83/1 |
|
دختر |
71 |
83/6 |
37 |
56/3 |
27 |
59/2 |
8 |
77/0 |
طبق نتايج جدول شماره (4) ميزان اختلالات گفتاري با 43/9 درصد در پسران بيشتر از دختران (83/6 درصد) ميباشد. اختلال توليد با 48/5 درصد در دانشآموزان پسر دوره راهنمايي و با 56/3 درصد در دانشآموزان دختر دوره راهنمايي داراي بالاترين درصد نوع اختلال گفتاري ميباشد و اختلال لكنت (رواني) با 83/1 درصد در پسران و 77/0 درصد در دختران دانشآموز دوره راهنمايي داراي كمترين نوع اختلال گفتاري ميباشد. اختلال صوت يا صدا در دانشآموزان دختر بيشتر از دانشآموزان پسر ميباشد.
جدول شماره (6) ميزان و انواع اختلالات گفتاري در دانشآموزان دوره راهنمايي شهر اصفهان به تفكيك نواحي
|
نواحي آموزش و پرورش |
اختلال گفتاري |
اختلال توليد (تلفظ) |
اختلال صوت (صدا) |
اختلال رواني (لكنت) |
||||
|
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
فراواني |
درصد |
|
|
يك |
20 |
92/1 |
12 |
15/1 |
5 |
48/0 |
3 |
29/0 |
|
دو |
16 |
54/1 |
9 |
86/0 |
6 |
57/0 |
3 |
29/0 |
|
سه |
32 |
08/3 |
32 |
11/2 |
6 |
57/0 |
2 |
19/0 |
|
چهار |
45 |
33/4 |
25 |
41/2 |
16 |
54/1 |
8 |
76/0 |
|
پنج |
56 |
38/5 |
26 |
50/2 |
18 |
73/1 |
11 |
06/1 |
همانطور كه نتايج جدول شماره (6) نشان ميدهد، بيشترين ميزان اختلالات گفتـــــاري (38/5 درصد) در بين دانش آموزان دوره راهنمايي ناحيه پنج آموزش و پرورش شهر اصفهان مشاهده ميشود و بعد از آن در ناحيه چهار با 33/4 درصد بيشترين فراواني اختلالات گفتاري وجود دارد. كمترين ميزان اختلالات گفتاري در ناحيه دو با 54/1 درصد وجود دارد. بيشترين نوع اختلالات گفتاري، اختلال توليد است كه با 50/2 درصد در ناحيه پنج و با 41/2 درصد در ناحيه چهار مشاهده ميشود. به طور كلي، اختلال توليد (تلفظ) بيشترين نوع اختلال گفتاري در دانشآموزان دوره راهنمايي نواحي پنجگانه آموزش و پرورش شهر اصفهان ميباشد و كمترين نوع، اختلال رواني يا لكنت ميباشد.
10- بخشي از پيشنهادها
1. نتايج اين پژوهش در اختيار مركز مشاوره آموزش و پرورش قرار داده شود.
2. با توجه به اين كه در ارزيابي دانشآموزان دچار اختلالات گفتاري معلمان به خصوص معلمان پرورشي در اين پژوهش كمك زيادي نمودند، بنابراين، مسئولين آموزش و پرورش استان با يك برنامهريزي وسيع در سطح مدارس استان و با كمك معلمان اقدام به شناسايي دانشآموزان فوق نموده تا اقدامات درماني لازم انجام گيرد.
3. با توجه به ميزان شيوع اختلالات گفتاري در سطح مدارس، كمبود گفتار درمانگر (به صورت حداقل ماهي يكبار) در سطح مدارس احساس ميشد.
4. از نتايج پيراموني پژوهش نشان ميدهد كه در دانشآموزان مبتلا به اختلالات گفتاري به خصوص لكنت و اختلال صوت حالتهاي گوشهگيري و انزوا وجود دارد، اين موضوع ميتواند بر عملكرد تحصيلي آنها نيز اثر منفي بگذارد و حتي منجر به مدرسه گريزي در آنان گردد. بنابراين، نياز است اين گونه دانشآموزان زودتر شناسايي و اقدامات درماني براي آنها انجام شود.
1- speech disorder
2 -American Speech. Language. Hearing. Assosition