عنوان پژوهش :
بررسي ارتباط عمودي محتواي كتابهاي درسي حرفه وفن دوره راهنمايي در سال تحصيلي 83-82
پژوهشگر:
غلامعلي يوسلياني
ناظر طرح :
دكتر مهدي سبحاني نژاد
تيرماه 1383
براي رسيدن به هدفهاي واقعي آموزش و پرورش كه همان ايجاد تغييرات مطلوب در رفتار و نگرش دانش آموزان ميباشد ، نياز به برنامهريزيهاي گوناگون و همه جانبه وجود دارد كه يكي از مهمترين آنها ، برنامهريزي درسي و از جمله در اين ارتباط ، تهيه و تدوين كتابهاي درسي مطلوب بر اساس اصول علمي ميباشد . انتخاب يك كتاب درسي ، بايد مبتني بر اصولي از جمله ؛ انتخاب و سازماندهي محتوي باشد . يكي از مواردي كه بايد در سازماندهي محتواي كتابهاي درسي مورد توجه قرار گيرد ، ارتباط عمودي محتواي كتابهاي درسي پايهها با يكديگر ميباشد . در همين ارتباط ، در پژوهش حاضر به بررسي ارتباط عمودي محتواي كتابهاي درسي حرفه وفن پرداخته شده است .
هدف از انجام اين پژوهش ، بررسي ميزان ارتباط عمودي محتواي كتابهاي درس حرفه وفن دوره راهنمايي تحصيلي( با كدهاي111، 127و143) چاپ سال 1382 مي باشد. جامعة آماري مورد مطالعة ، شامل كتاب هاي حرفه وفن سال اول ، دوم و سوم دورة راهنمايي (كتاب پايه اول با كد 111، كتاب پايه دوم با كد 127 و كتاب پايه سوم با كد 143 (مي باشد كه در سال 1382 چاپ شده است 0 در اين پژوهش ، نمونه گيري به عمل نيامده ، بلكه كل جامعه آماري به عنوان نمونه انتخاب و مورد بررسي و تحلبل قرار گرفته است 0 به منظور تحقق هدفهاي مطرح شده و همچنين پاسخگويي به سؤالات پژوهش ، از روش تحليل محتوا استفاده شده است 0 براي جمع آوري اطلاعات مورد نياز ، از دو نوع فرم تحليل محتوا استفاده شده است 0 براي تجزيه و تحليل داده ها و همچنين بررسي سوال هاي پژوهش ، تنها از آمار توصيفي ( فراواني و درصد ) استفاده شده است 0 بعد از تجزيه و تحليل داده ها ، نتايج زير به دست آمده است :
1 ـ از 61 مفهوم ( محور محتوايي ) ارايه شده در كتاب حرفه وفن پايه اول ، در 21 مورد بين محتواي كتاب پايه اول و دوم ارتباط عمودي وجود دارد 0 از 21 مورد ارتباط بين محتواي دوكتاب ، ارتباط 11 مفهوم به صورت تداوم و 10 مورد نيز به صورت توالي مي باشد0
2 ـ از 61 مفهوم ( محور محتوايي ) ارايه شده در كتاب حرفه و فن پايه اول ، در 15 مورد بين محتواي كتاب پايه اول و سوم ارتباط عمودي وجود دارد0 از 15 مورد ارتباط بين محتواي دو كتاب ، 6 مورد به صورت تداوم و 9 مورد نيز به صورت توالي مي باشد 0
3ـ از 51 مفهوم ( محور محتوايي ) ارايه شده در كتاب حرفه و فن پايه دوم ، در 7 مورد مورد بين محتواي كتاب پايه دوم و سوم ارتباط عمودي وجود دارد0 از 7 مورد ارتباط بين محتواي دو كتاب ، 4 مورد به صورت تداوم و 3 مورد نيز به صورت توالي مي باشد0
4 ـ از بين انواع توالي به كار گرفته شده در ارتباط عمودي ، سازماندهي مارپيچي ( با 7 مورد ) بيشتر از انواع توالي ديگر استفاده شده است . بعد از آن ، توالي عيني به ذهني ( 6 مورد ) ، ساده به مشكل ( 5 مورد ) و كل به جزء ( 4 مورد ) قرار دارند . تواليهاي ترتيب زماني ، جزء به كل و از مسأله تا كشف نيز ، در ارتباط عمودي محتواي كتابهاي حرفه وفن مورد استفاده قرار نگرفته است.
5 - در كتاب حرفه وفن پايه سوم راهنمايي ، 62 مفهوم براي اولين بار ارايه شده است كه در كتاب پايه اول ، هيچ اشارهاي به اين مفاهيم نشده است . بنابراين ، اين مفاهيم نسبت به محتواي كتاب حرفه وفن سال اول جديد هستند .
6 – 62 مفهوم جديد ارايه شده در كتاب حرفه وفن پايه سوم ، نه تنها نسبت به كتاب حرفه وفن پايه اول ، بلكه نسبت به كتاب حرفهوفن پايه دوم نيز ، جديد هستند0 هيچ گونه مطلب و يا محتوايي در مورد اين 62 مفهوم ، در كتاب پايه دوم مطرح نشده است0
7 ـ 51 مفهومي كه در كتاب پايه دوم ارايه شده است و ارتباط اين مفاهيم با محتواي كتاب پايه سوم مورد بررسي قرار گرفته ، مفاهيم جديد كتاب پايه دوم هستند 0 اين مفاهيم ، براي اولين بار در كتاب حرفهوفن پايه دوم ارايه شدهاند 0
8 ـ از 61 مفهوم ( محور محتوايي ) ارايه شده در كتاب حرفهوفن پايه اول ، 40 مفهوم يا محور محتوايي، جزء مفاهيمي هستند كه در حرفهوفن پايه اول مطرح شدهاند ، اما در حرفهوفن پايه دوم اشارهاي به آنها نشده و ادامه نيافتهاند0
9 ـ از 61 مفهوم يا محور محتوايي ارايه شده در كتاب حرفهوفن پايه اول ، 46 مفهوم ، جزء مفاهيمي هستند كه در حرفهوفن پايه اول مطرح شدهاند ، اما در حرفهوفن پايه سوم اشارهاي به آنها نشده و ادامه نيافتهاند0
10 – از 51 مفهوم يا محورمحتوايي ارايه شده در كتاب حرفهوفن پايه دوم ، 44مفهوم ، جزء مفاهيمي هستند كه در حرفهوفن پايه دوم ارايه شدهاند ، اما در حرفهوفن پايه سوم ادامه نيافتهاند0
پس از بررسي نتايج به دست آمده ، پيشنهادات زير ارايه شده است :
1- برخي از مفاهيم ( محورهاي محتوايي ) كتاب پايه اول ، تنها در اين كتاب ارايه شدهاند و در كتابهاي پايه دوم و سوم ، اشارهاي به آنها نشده و ادامه نيافتهاند . براي تعميق يادگيري دانشآموزان ، لازم است تا اين مفاهيم به نوعي در كتابهاي پايه دوم و سوم ادامه يافته و گسترش يابند .
2- در سازماندهي محتواي كتابهاي درسي حرفه وفن ، بهتر است از انواع توالي استفاده شود .