« ميزان اثر بخشي اجراي طرح تصويري در ياد گيري درس رياضي پايه اول دوره راهنمايي شهر اصفهان »
پژوهشگر: صفورا يزدچي
ناظر: دکتر بي بي عشرت زماني
مقدمه
پيشرفت سريع علوم و تکنولوژي، گسترش روز افزون آن در کليه زمينههاي زندگي انساني از يک سو و نيازهاي حياتي فرد و جامعه امروزي براي بهتر زيستن و نيل به خود کفايي از سوي ديگر، ضرورتهاي فراواني را در ايجاد تحول بنيادي در نظام برنامه ريزي آموزشي به طور اعم ، و نظام برنامه ريزي و آموزش علوم پايه به طور اخص ايجاب مي کند.
در اکثر موقعيتها، تدريس به روش سنتي آن چنان مورد توجه قرار مي گيرد، که ، عرصه را براي به کار گيري مباني علمي و مهارتهاي هنري تدريس تنگ مي سازد. ليکن دامنه گسترده توانائي ها و استعدادهاي دانش آموزان و تنوع پيچيده مفاهيم درسي ايجاب مي کند که امر تدريس و فرآيند ياد دهي ، يادگيري با ظرافت بيشتري نگريسته شود.(گيج،۱۹۷۸،ترجمه مهر محمدي،۱۳۷۴)
يکي از مهمترين آفات نظام آموزشي در سراسر جهان و در کشور ما افت تحصيلي است که همواره به صور گوناگون مقادير بسيار زيادي از نيروها و استعدادهاي انساني و اقتصادي را تلف نموده و آثار شوم و ناگواري را در حيات فردي و خانوادگي بر جاي گذاشته است . همچنين رشد بي رويه افراد لازم التعليم نيز مشکل بسيار بزرگي است. واضح است هر قدر بر تعداد داوطلبان تحصيل افزوده مي شود خواه ناخواه با توجه به کمبود امکانات از کيفيت تدريس و يادگيري کاسته مي شود. (سليماني نسب، ۱۳۷۳)
"لورلي براش" (۱۹۸٠)، در مطالعات خود، که در مورد دانش آموزان کلاس ششم تا دوازدهم کشور انگلستان انجام داده است، مي گويد: يکي از دلايل عمده تنفر و بيزاري از رياضيات، فقدان تنوع در مسائل رياضي است(سليماني نسب، ۱۳۷۳).
دانش آموزان از مسائلي که آنها را به فکر بيندازد، لذت مي برند. آنان به دنبال يک رضايت دروني از بدست آوردن جواب هستند و از ارزشيابي هاي تکراري، که آنان را به جواب دادن به يک مشت مساله هاي مشابه وادار مي کند، متنفرند. تمرين هاي کتاب آموزشي رياضي، سوالات شفاهي و تست هاي چند گزينهاي ، مواردي است که کودکان را از رياضيات گريزان مي کند (سليماني نسب ، ۱۳۷۳).
آموزش رياضيات از اهميت بالايي برخوردار است و خيلي ساده مي توان گفت دليل اين اهميت اين است که تحصيل رياضيات به زندگي فرد و از طريق او به جامعهاي که فرد در آن زندگي مينمايد ، کمک مي کند( بسلر و کولب، ترجمه همداني زاده، ۱۳٦۸).
بنابراين به منطور جبران افت ياد شده، همچنين ايجاد تنوع در آموزش رياضيات و ساختن شرايطي که فرا گيري را آسان کند ، استفاده از مواد و وسايل آموزشي و در راس آن ويديو ميتواند ، نقش بسيار ارزنده اي را ايفا نمايد ( احديان،۱۳۷۷).
اهداف پژوهش
هدف کلي عبارت است از بررسي ميزان اثر بخشي اجراي طرح تصويري در يادگيري درس رياضي در دانش آموزا ن پايه اول دوره راهنمايي" اهداف ويژه تحقيق عبارت است از:
الف ـ تعيين ميزان ياد گيري درس رياضي بدون استفاده از طرح تصويري.
ب ـ تعيين ميزان ياد گيري درس رياضي با استفاده از طرح تصويري.
ج ـ مقايسه ميزان ياد گيري دانش آموزان دختر در تدريس دبير، بدون استفاده از طرح تصويري و تدريس دبير، همراه با طرح تصويري.
د ـ مقايسه ميزان ياد گيري دانش آموزان پسر در تدريس دبير، بدون استفاده از طرح تصويري و تدريس دبير، همراه با طرح تصويري.
ه ـ مقايسه ميزان يادگيري دانش آموزان دختر و پسر در تدريس دبير، همراه با طرح تصويري.
فرضيه هاي پژوهش
۱ ـ ميزان ياد گيري دانش آموزاني که آموزش را از دبير همراه با طرح تصويري ( گروه آزمايش ) دريافت مي کنند بيشتر از دانش آموزاني است که از تدريس دبير، بدون استفاده از طرح تصويري ( گروه کنترل) بهره مي گيرند.
۲ ـ بين جنسيت و نوع آموزش بر ميزان ياد گيري درس رياضي تعامل وجود دارد.
۳ ـ بين ميانگين پيشرفت درس رياضي دانش آموزان دختر و پسر، در گروه همراه با طرح تصويري تفاوت معني دار وجود دارد.
متغيرهاي پژوهش
متغير مستقل در تحقيق حاضر، عبارت است ازروش آموزش درس رياضي به کمک طرح تصويري.
متغير وابسته عبارت است از ميزان ياد گيري درس رياضي که با اجراي پيش آزمون و پس آزمون اندازه گيري مي شود.
متغير کنترل، نمره درس رياضي ترم قبل دانش آموزان مي باشد.
جامعه و نمونه آماري و روش نمونه گيري
جامعه آماري اين تحقيق، شامل دانش آموزان دختر و پسر پايه اول راهنمايي شهر اصفهان در سال تحصيلي ۸٠ ـ ۷۹ مي باشد که حجم اين جامعه طبق آمار به دست آمده از مرکز اطلاعات و آمار اداره کل آموزش و پرورش استان اصفهان ۳٥٠٠٠ نفر است.
نمونه تحقيق با استفاده از روش نمونه گيري تصادفي خوشه اي ازميان افراد جامعه تحقيق انتخاب گرديده است. نمونه گيري به شيوهي خوشه اي انجام شد و از بين۳٥٠٠٠ دانش آموز تعداد 439 دانشآموز به طور تصادفي انتخاب شدند.به طور کلي از بين کلا سهاي موجود در نواحي12,5,4,2 کلاس انتخاب شد که ۶ کلاس در گروه گواه و 6 کلاس در گروه آزمايش قرار گرفتند.
ابزار جمع آوري اطلاعات و روش تجزيه و تحليل داده ها:
ابزار مورد استفاده در اين پژوهش، نوار ويدئو(کتاب فيلم)، پيش آزمون و پس آزمون( هر دو محقق ساخته ) بوده است. همچنين مقدار آلفاي بدست آمده براي پيش آزمون و پس آزمون برابر با ۸۵ % است.
تجزيه و تحليل داده هاي اين پژوهش در دو سطح توصيفي و استنباطي صورت گرفته است، در سطح توصيفي با استفاده از مشخصه هاي آماري نظير ميانگين،انحراف معيار،ميانه، واريانس به تجزيه و تحليل دادهها پرداخته شد. در سطح استنباطي از، تحليل واريانس يکطرفه، تحليل کواريانس استفاده شده است.
روش پژوهش
پژوهش حاضر را مي توان در قلمرو پژوهشهاي شبه تجربي در نظر گرفت.
بخشي از يافتههاي پژوهش
· ميزان يادگيري دانش آموزاني که آموزش را از دبير همراه با طرح تصويري ( گروه آزمايش) دريافت کردند بيشتر از دانش آموزاني بود که از تدريس دبير، بدون استفاده از طرح تصويري (گروه کنترل) بهره گرفتند.
· بين جنسيت و نوع آموزش بر ميزان يادگيري درس رياضي تعامل وجود نداشت.
· بين ميانگين پيشرفت درس رياضي دانش آموزان دختر و پسر، در گروه همراه با طرح تصويري تفاوت معني داري وجود نداشت.
بخشي از پيشنهادها
· از آنجايي که تحقيق نشان داد که آموزش از طريق طرح تصويري ميزان ياد گيري دانش آموزان را افزايش مي دهد بايد اين طرح در کلاس درس پياده شود و معلمان نيز در اين باره آموزش داده شوند و در ساعات معين از طرح تصويري همراه با آموزش استفاده نمايند.
· هماهنگي لازم بين مسئولان آموزش و پرورش، مديران، معلمان براي استفاده از ويديو در کلاس درس صورت گيرد.
· زمان لازم براي استفاده از ويديو در کلاس درس در نظر گرفته شود.
· با توجه به تدريس موجود در نوارهاي ويدئويي مورد نظر براي اين طرح، معلمان به استفاده از همان روش تدريس يعني روش تدريس " تاثير متقابل معلم و دانش آموز" تشويق و ترغيب شوند.
· در دسترس قرار دادن اين نوارها به گونهاي که دانش آموزان بتوانند در منزل و يا در اوقات فراغت خود از اين نوارها استفاده کنند.