« بررسي فضاهاي كارگاهي و آزمايشگاهي هنرستان هاي استان اصفهان و مقايسه آن با استاندارد هاي مربوط به هر رشته »

پژوهشگر : غلام رضا اكرام نيا

ناظر : مهندس سيد جواد اميران

 مقدمه

آموزشهاي فني و حرفه اي (هنرستان ها ) نقش مهمي را در تأمين نيروي انساني مجهز و كارآمد ايفا مي كند و امكان هدف هاي بر شمرده را محقق مي سازد . از طرف ديگر توسعه صنعت استفاده فزاينده از فضاهاي كارگاهي و آزمايشگاهي و همچنين ابزار و ماشين آلات فني را ايجاد كرده است  و عدم رعايت اصول استاندارد در ساخت كارگاه ها و آزمايشگاه ها و استفاده مناسب از فضاهاي موجود حوادث و سوانح زيادي را براي نيروي انساني باعث مي شود .

به عبارت ديگر استاندارد نبودن فضاهاي كارگاهي و آزمايشگاهي در هنرستان‏ها موجب افزايش ميزان ساخت و ساز غير معمول مي شود و به افزايش هزينه هاي عمراني منجر مي گردد همچنين باعث كاهش فضاهاي ديگر آموزشي مي شود و ميزان بهره وري از فضا را كاهش مي دهد و پيامدهاي سوء مادي و معنوي را به خاطر افت تحصيلي بر جاي گذاشته و آثار نامطلوبي را در كل جامعه بوجود مي آورد و افزايش انرژي مصرفي را در پي داشته و ايجاد ناامني در كارگاه‏ها و آزمايشگاه‏ها براي هنرجويان مي كند .

اهداف پژوهش

الف) اهداف كلي :

-        بررسي فضاهاي‏كارگاهي‏وآزمايشگاهي هنرستان‏هاي استان اصفهان و مقايسه آن با استانداردهاي مربوط به هر رشته .

-        شناخت نقاط قوت و ضعف فضاهاي موجود هنرستان ها و ارائه راهكار مناسب براي رسيدن به وضعيت مطلوب .

-        طراحي و ارائه يك الگوي مناسب مربوط به فضاي كارگاهي و آزمايشگاهي.

ب )اهداف جزئي :

-        بررسي وضعيت موجود فضاهاي كارگاهي و آزمايشگاهي هنرستان ها از نظر عوامل شيميايي، فيزيكي، مكانيكي ، بيولوژي، رواني و محيطي (مقايسه آن با وضعيت مطلوب ).

-        بررسي وضعيت موجود فضاهاي كارگاهي و آزمايشگاهي هنرستان ها مربوط به هر رشته از نظر عوامل ايمني و راحتي و آسايش ، بهداشت و سلامتي و صرفه اقتصادي ( مقايسه آن با وضعيت مطلوب ) .

سئوال پژوهش

تا چه ميزان  فضاهاي كارگاهي و آزمايشگاهي هنرستان هاي استان اصفهان  با استانداردهاي ارائه شده عمومي تطابق دارند ؟

متغيرهاي پژوهش

متغير مستقل,استانداردهاي طراحي شده و متغير وابسته فضاهاي كارگاهي‏و آزمايشگاهي مي‏باشند.

جامعه و نمونه آماري و روشهاي نمونه گيري

جامعه آماري مورد تحقيق كليه هنرستان هاي فني و حرفه اي و كشاورزي استان اصفهان شامل 90 هنرستان ( 47 هنرستان رشته فني ,  40 هنرستان رشته حرفه اي ,  3 هنرستان رشته كشاورزي ) و مشتمل بر 31 رشته شامل ( 16 رشته فني ,  11 رشته حرفه اي ,  4 رشته كشاورزي ) مي باشد و در مجموع 249 كارگاه ، سالن و آزمايشگاه (دختر و پسر ) را در سطح استان پوشش داده است .

ابزار جمع آوري اطلاعات و روش تجزيه و تحليل داده ها

ابزار مورد استفاده در جمع آوري اطلاعات فرم هاي محقق ساخته اي مي باشد كه با استفاده از چيدمان‏ها استانداردهاي ارائه شده در اداره كل آموزش و پرورش ، اداره نوسازي مدارس ، سازمان برنامه و بودجه منابع و مراجع نظام مهندسي ساختمان ايران ، وزارت مسكن و شهر سازي ، وزارت كار و امور اجتماعي تهيه شده است .

اين فرمها در 10 محور فيزيكي ، مكانيكي ، شيميايي،  بيولوژي، محيطي، رواني و تربيتي ، تامين بهداشت و سلامتي و عوامل راحتي و آسايش ، ايمني و اقتصادي تهيه شده است و كليه 249 كارگاه و آزمايشگاه با فرم هاي محقق ساخته اي كه به صورت تخصصي و عمومي با بيش از 100 عامل مورد بررسي و سنجش قرار گرفته است و وضعيت موجود هر كارگاه و آزمايشگاه قرار گرفته است

از آمار توصيفي ، درصد ، فراواني ، ميانگين داده ها و انحراف معيار استفاده شده است و
ميانگين هر رشته در يك هنرستان با ميانگين استاني آن رشته مقايسه شده است به  صورت نمودار ستوني نمايش داده شده است .

روش پژوهش

اين تحقيق به  روش توصيفي انجام مي گيرد و در خلال آن با توصيف وضعيت واحدهاي فني و حرفه اي و كشاورزي استان از نظر فضاي كارگاهي و آزمايشگاهي پرداخته مي شود .

بخشي از يافته هاي پژوهش

·        از تعداد 249 كارگاه و آزمايشگاه در استان اصفهان 130 كارگاه و آزمايشگاه با 2/52 % مربوط به رشته‏هاي فني و كشاورزي مي باشد و 119 كارگاه و آزمايشگاه 7/47 درصد مربوط به رشته‏هاي حرفه اي است.

·        از تعداد 119 كارگاه و آزمايشگاه مربوط به رشته حرفه‏اي 3 رشته مديريت خانواده با 3 كارگاه، حسابداري با 26 كارگاه و كودكياري با 21 كارگاه فاقد هر گونه كارگاه يا آزمايشگاه مي باشد كه 20 درصد از كل كارگاه هاي استان و 42 درصد از كارگاه هاي رشته هاي حرفه اي را شامل
مي شود . بهترين شرايط فضاي استان با توجه به  عوامل دهگانه مورد سنجش مربوط به  وضعيت مكانيكي با 1/28 درصد و بدترين شرايط فضاي استان مربوط به  وضعيت بيولوژيكي با 1/6 درصد مي باشد .

جدول زير ميانگين عوامل دهگانه و انحرافي معيار 192 كارگاه و آزمايشگاه را كه قابل سنجش
      بوده اند را نشان مي دهد .

بخشي از پيشنهادها

·        تهيه و تصويب استاندارد هاي فضاهاي كارگاهي و آزمايشگاهي مربوط به هر رشته با توجه به  نيازهاي هر رشته در استان .

·        ايجاد گسترش فضاهاي مربوط به رشته هاي حرفه اي و كشاورزي به جاي رشته هاي فني به لحاظ كم هزينه بودن فضاهاي حرفه اي و كشاورزي.

·        ايجاد رشته هايي كه نسبت به صنايع داخلي هر منطقه تطبيق داشته تا با شرائط اقليمي و صنعتي هر منطقه مشكل ايجاد فضا و استاندارد كردن آن راحت تر صورت گيرد .

·        مجوز ندادن به واحد هاي آموزشي و نواحي براي استفاده فضاهاي دبيرستان به جاي هنرستان از طرف اداره كل آموزش و پرورش .

·        استفاده از تمام كدهاي محلي و ملي در ارتباط با ساخت فضاهاي كارگاهي.