« بررسي رابطه انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دختر و پسر دوره راهنمايي شهر اصفهان با ويژگي‏هاي خانوادگي‏و شخصيتي آنان »

پژوهشگر : شهلا عطاپور

ناظر : دكتر باغبان

مقدمه

امروزه آمار و ارقام حاكي از مشكلات آموزش و پرورش در وصول به اهدافي است كه رسالت آموزش و پرورش را در جامعه توجيه مي كند . نگاهي به گزارشهاي مربوط به هزينه هاي‏افت تحصيلي در برنامه پنج ساله اول (اميري, 1371 ) نشان مي دهد كه هزينه هاي سرسام آوري را خرج عدم وجود انگيزه دانش آموزان نسبت تحصيل كرده‎ايم. (517 ميليون ريال) به نظر مي‏رسد شناسايي عوامل موثر در انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش‎آموزان مخصوصا" در دوره راهنمايي كه زمان انتخاب ها و پاسخهاي اساسي نوجوان به كيستي خود است ، اهميت به سزايي داشته باشد . شناسايي و رفع موانع ، مي تواند به پيشرفت تحصيلي كمك كرده ، موجب صرفه جويي در زمان ، هزينه هاي مادي و معنوي گردد . شناسايي عوامل متعددي مانند عوامل شخصيتي و خانوادگي كه در رابطه با انگيزه پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دوره راهنمايي مي باشند ، كمك خواهد كرد تا نوجوانان به كانال هايي هدايت شوند كه مسير اصلي آنان در زندگي است ، كه اين خود پيامد هاي آني حاصل از اينگونه پژوهش هاست .به نظر مي رسد پيامد هاي آتي پربار تر از پيامدهاي آني باشد . 

اهداف پژوهش

- بررسي رابطه ميان عوامل شخصيتي با انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دوره راهنمايي.

- بررسي رابطه ميان عوامل خانوادگي با انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دوره راهنمايي.

فرضيه هاي پژوهش

1- بين خصوصيات شخصيتي با انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان رابطه وجود دارد .

1-1 بين عزت نفس دانش آموزان دوره راهنمايي با انگيزش پيشرفت تحصيلي آنان  رابطه وجود دارد .

-2 بين جايگاه مهار دانش آموزان دوره راهنمايي با انگيزش پيشرفت تحصيلي آنان  رابطه وجود دارد .    

1-3 بين يادگيري خود نظم داده شده  دانش آموزان دوره راهنمايي با انگيزش پيشرفت تحصيلي آنان  رابطه وجود دارد .

1-4 بين خود اثر بخشي دانش آموزان دوره راهنمايي با انگيزش پيشرفت تحصيلي آنان  رابطه وجود دارد .

1-5 بين اضطراب عمومي دانش آموزان دوره راهنمايي با انگيزش پيشرفت تحصيلي آنان  رابطه وجود دارد .

1-6 بين نگرش فردي  دانش آموزان دوره راهنمايي نسبت به تحصيل  با انگيزش پيشرفت تحصيلي آنان  رابطه وجود دارد .

2-  بين خصوصيات خانوادگي و انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دوره راهنمايي رابطه وجود دارد . 

2-1 ميان ساختار خانواده و انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دوره راهنمايي رابطه وجود دارد .

2-2 ميان شيوه هاي فرزند پروري والدين و انگيزش پيشرفت تحصيلي فرزندان  آنان  رابطه وجود دارد .

2-3  بين عوامل ديگر خانوادگي مانند انتظار والدين از فرزندان ، رابطه والدين با مدرسه و ميزان رسيدگي به وضع تحصيلي فرزندان با  انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان دوره راهنمايي رابطه وجود دارد .

متغير هاي پژوهش

متغير ملاك شامل انگيزش پيشرفت تحصيلي و متغير هاي پيش بيني شامل عزت نفس ، يادگيري خود نظم داده شده ، جايگاه مهار ، خود اثر بخشي ، اضطراب ، نگرش فرد به تحصيل ، شيوه هاي فرزند پروري ، ساخت خانواده و متغير كنترل ، شامل : ‍معدل دانش آموز مي شود .

جامعه آماري

جامعه آماري شامل دختران و پسران پايه هاي دوم و سوم مقطع راهنمايي مي باشد كه در سال 80 ـ 1379  در يكي از مدارس راهنمايي شهر اصفهان ثبت نام نموده اند . تعداد كل جامعه مورد تحقيق 30114 نفري مي‏باشد كه 160 نفر آنها به طريق نمونه گيري خوشه‏اي مرحله‏اي طي سه مرحله انتخاب شده اند .

ابزار جمع آوري اطلاعات و روش تجزيه و تحليل داده ها

الف : مقياس انگيزه پيشرفت تحصيلي . ب : مقياس هاي اندازه گيري شامل : مقياس عزت نفس كوپر اسميت ، مقياس جايگاه مهار ، مقياس خود اثر بخشي ، ابزار اندازه گيري خود نظم دهي ، اضطراب عمومي ابزار اندازه گيري نگرش فرد نسبت به تحصيل  ج: ابزارهاي مربوط به اندازه گيري عوامل خانوادگي شامل ابزار اندازه گيري شيوه هاي فرزند پروري ، مقياس ساخت خانواده ، مقياس اندازه گيري انتظارات والدين ، رابطه والدين با مدرسه و تعامل تحصيلي والدين و فرزندان بر روي اطلاعات بدست آمده از ابزار هاي فوق شيوه هاي آماري ضريب همبستگي ، رگرسيون گام به گام و تحليل واريانس ساده انجام شده است .

روش پژوهش

در اين پژوهش از روش همبستگي استفاده شده است . هدف از روش همبستگي بررسي روابط ميان متغير ها است .

بخشي از يافته هاي پژوهش

·        بين انگيزش پيشرفت تحصيلي با عزت نفس در كل نمونه و گروه دختران رابطه معني داري وجود ندارد اما در نمونه پسر بين اين دو متغير رابطه منفي وجود دارد .

·        بين كانون مهار دروني و انگيزش پيشرفت تحصيلي در كل نمونه و گروه دختران رابطه وجود دارد . بر عكس در نمونه پسران كانون مهار بيروني با انگيزش پيشرفت تحصيلي رابطه دارد .

·        بين يادگيري خود نظم داده شده با انگيزش پيشرفت تحصيلي رابطه اي ديده نشد .

·        بين خود اثر بخشي و انگيزش پيشرفت تحصيلي در نمونه پسران رابطه وجود دارد .

·        بين انگيزش پيشرفت تحصيلي با اضطراب عمومي رابطه اي وجود ندارد

·        بين انگيزش پيشرفت تحصيلي با نگرش فردي به تحصيل در نمونه پسران رابطه وجود دارد .

·        بين انگيزش پيشرفت تحصيلي با شيوه هاي فرزند پروري رابطه وجود دارد كه اين رابطه براي خانواده‏هاي سهل گير در سطح 22 0/0 و براي خانواده مقتدر در سطح 23 0/0معني‏دار مي‏باشد .

·        بين ساختار خانواده ( سلسله مراتب قدرت در خانواده ) با  انگيزش پيشرفت تحصيلي  رابطه وجود دارد .

·        بين انتظار والدين از فرزندان با انگيزش پيشرفت تحصيلي دوره راهنمايي رابطه وجود دارد . 

·        بين انگيزش پيشرفت تحصيلي با رسيدگي به وضع تحصيلي فرزندان دوره راهنمايي رابطه‏اي وجود دارد .

·        محاسبه رگرسيون نشان داد كه سهم اصلي و موثر در ميان متغير ها بر عهده كانون مهار مي باشد.

·        در پسران متغير هاي شخصيتي در رابطه با انگيزش پيشرفت تحصيلي بوده و در دختران متغيرهاي خانوادگي بيشتر با انگيزش پيشرفت تحصيلي ارتباط دارند .

·        بين دختران و پسران دوره راهنمايي تنها در رسيدگي به وضع تحصيلي آنان تفاوت وجود دارد و اين تفاوت به نفع دختران مي باشد .

بخشي از پيشنهادها

·        تحقيقاتي در خصوص اينكه چرا عزت نفس دانش آموزان پسر با انگيزش پيشرفت تحصيلي آنان رابطه منفي دارد ، انجام گيرد .

·        تمهيداتي در خصوص هدايت عزت نفس و ديگر عوامل شخصيتي در مسير كانالهاي آموزشي انجام گيرد .

·        در آموزش خانواده ها بر نقش اين متغير ها در انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان و نقش خانواده در شكل گيري خصوصيات شخصيتي فرزندانشان تاكيد بيشتري شود .

·        از آنجايي كه رابطه بين متغير هاي شخصيتي و انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان يك رابطه متقابل مي باشد آموزگاران در ارائه باز خورد ها به دانش آموزان نهايت دقت و ملاحظات فردي را در نظر داشته باشند .